spring naar inhoud

Over Oy Vey - ontstaansgeschiedenis, visie en missie, principes

Oy Vey progressive inclusive jews pesach seder partyprotest sabbath op de Dam Amsterdam oy vey yonathan listikoy vey activist jelle zijlstra leest de vergeten dagboekenshiva baby stillverse shakshuka in een ijzeren pan

Wie wij zijn

Oy Vey is een radicaal inclusieve Joodse basisgroep gevestigd in Nederland. We organiseren discussies, evenementen en ad-hoc meetups die zich richten op Joodse thema’s.

Het oorsprongsverhaal van Oy Vey

Er was eens een broer en een zus die ervan droomden een echte ruimte te creëren waar Joden en anderen samen konden komen, een taart of een kopje koffie konden delen en een babka of een challah of beide mee naar huis konden nemen. Het zou een echte plek zijn, in de ooit bloeiende Joodse wijk van Amsterdam. Ze droomden van een ruimte waar mensen met Joodse wortels en geïnteresseerd in de Joodse cultuur konden kletsen en contact konden maken terwijl de geur van kaneel om hen heen zweefde.

Toen kwam COVID en de plannen veranderden. Oy Vey is veranderd. We begonnen manieren te vinden om veilig online verbinding te maken. Buiten. Met gezichtsmaskers op. De aard van Oy Vey veranderde. Het werd een gesprek, een groep mensen die de wens deelden om racisme aan te pakken, die niet konden toekijken toen complottheorieën steeds vaker voorkwamen in de Nederlandse samenleving, en die gepassioneerd waren over klimaatverandering.

We hebben elkaar ontmoet via posts op sociale media, online, in de sjoel en bij demonstraties. In zekere zin werden we naar elkaar toe getrokken, getrokken door een verlangen naar verbinding.

We hebben samen sederplaten gemaakt en Pesach en Channukah met elkaar gevierd. Al snel organiseerden we maandelijkse Havdalah-meditaties en Shabbat-bijeenkomsten. We begonnen andere joden in Nederland te bereiken voor discussies over het joodse leven voor Het Joods Manifest en Mokum Deelt Dapper en werden lid van een antiracismealliantie. Na verloop van tijd begon Oy Vey een gemeenschap te vormen en doet dat nog steeds. Het blijkt dat veel mensen met een joodse achtergrond in Nederland ons verlangen naar verbinding delen en naar het creëren van mogelijkheden voor verbinding, activisme en vreugde.

Visie

We hebben onderzocht wat joods zijn voor ons individueel en als gemeenschap betekent. De antwoorden zijn talrijk, de vragen zelfs nog meer. Wat we wel weten is dat we ons een vloeiende en dynamische Joodse gemeenschap in Nederland voorstellen die verbinding genereert door actie en solidariteit, ritueel en vreugde. We willen moediger zijn in onze expressie en radicaler de diversiteit binnen onze gemeenschap omvatten.

Missie

De missie van Oy Vey is het creëren van een radicaal inclusieve, vloeiende en dynamische Joodse beweging die onze verschillen viert, inclusief de intersectionaliteit van onze identiteiten, seksualiteit, genderexpressie, achtergronden en onze gevarieerde tradities en benadering van Joods-zijn. We willen deel uitmaken van een grotere beweging om het Joodse leven in heel Europa nieuw leven in te blazen en een gemeenschap te ontwikkelen die vreugdevol, actief en betekenisvol is. We doen dit door middel van gesprekken, creatieve expressie, rituelen, educatie en activisme.

We zijn ons terdege bewust van de gebrokenheid van het Joods-zijn in Nederland en hoe moeilijk het is geweest om te genezen na de verwoestingen van de oorlog. Onze uitdaging als joden in Nederland is om (opnieuw) verbinding te maken met elkaar en onze diversiteit aan joodse identiteiten, nadat we met geweld uit elkaar zijn gedreven, ontwricht en vernietigd. Oy Vey biedt een manier om verbinding te maken door mogelijkheden te creëren voor Joodse mensen, hun vrienden en partners om samen te komen en samen een inclusieve gemeenschap op te bouwen.

Het moment om dit te doen is altijd nu.

Marloes steekt de menorah aanOy Vey with pride flagveganistische sinaasappel cake voor kislevKind leert met lulav te zwaaienvoordracht uit The Art of Blessing the day op pesach 2023vrouw met appelsap op shabbat

Principes

Als ik niet voor mezelf ben, wie is er dan voor mij? Als ik voor mezelf ben, wat ben ik dan? Zo niet nu, wanneer?

אִם אֵין אֲנִי לִי, מִי לִי. וּכְשֶׁאֲנִי לְעַצְמִי, מָה אֲנִי. וְאִם לֹא עַכְשָׁיו, אֵימָתָי

Door onze wortels dieper in onze eigen cultuur, geschiedenis en traditie te planten, kan dit helpen een sterkere basis te vormen voor zinvolle gemeenschapsopbouw en activisme. In dit proces kunnen we ons verbinden met andere groepen die op een soortgelijke reis zijn in solidariteit en viering, en om verandering en gerechtigheid te bewerkstelligen.

We willen ons organiseren rond vreugde, manieren vinden om het Joods-zijn en Joods activisme te belichamen in het licht van een heropleving van complottheorieën en andere vormen van antisemitisme.

Kernprincipes

Het opbouwen van een beweging van Joods leven is…interessant en uitdagend geweest, vooral sinds Oy Vey net voor de COVID-pandemie begon. Veel van de geplande activiteiten en evenementen werden verstoord en we moesten nieuwe manieren leren om verbinding te maken. We deelden heel veel chats, zoomden in, maakten wandelingen en gaven commentaar op documenten. In de tussentijd lazen we, luisterden we naar podcasts en schreven we: allemaal met het idee dat deze dingen ons activisme zouden informeren, ons zouden helpen een gemeenschap op te bouwen en zouden bijdragen aan het ontwikkelen van plannen en principes.

Hier zetten we onze spreekwoordelijke hoed op voor Jews for Racial and Economic Justice. Hun document over antisemitisme is een must-read en heeft ons enorm geholpen. En de manier waarop zij hun kernwaarden omschrijven is inspirerend. Wij hebben hun taal gebruikt als springplank voor de onze.

Alle Joden zijn Joods! Vreemd, hetero, vragend, patrilineair, matrilineair, joden naar keuze… allemaal joods. Koosjer houden, spek eten, argumentatief of conflictmijdend… allemaal Joods. Bèta Israël, Sefardisch, Asjkenazisch, Mizrachi… allemaal Joods. Zelfs die man met de meningen die je haat en die je hoofd doet ontploffen… Joods.

Wij zijn een thuis voor Joden in Nederland om samen te komen, ideeën uit te wisselen en contact te maken en zich te organiseren met bondgenoten voor een Nederland waar iedereen de vrijheid en kans heeft om te gedijen.

We komen op voor anderen en voor onszelf. Solidariteit is overleven. Wij zijn toegewijd aan de mensenrechten als basis voor sociale rechtvaardigheid. We weten dat alle vormen van onderdrukking met elkaar verweven zijn. Organiseren tegen antisemitisme betekent organiseren tegen racisme en andere vormen van onderdrukking.

Wij zorgen voor onszelf en voor elkaar. We voeden onszelf door de ritmes, tradities en rituelen van onze voorouders. We zorgen voor rust (Shabbat), maken tijd voor verlossing en verdriet (Jom Kipoer), tijd om de oppositie tegen de slavernij uit heden en verleden te markeren (Pesach) en ons bezig te houden met klimaatrechtvaardigheid (Soekot, Sjavoeot, Rosj Hasjana en Toe’Bisjevat) .

Wij doen ons best om veilige ruimtes te creëren. We proberen ruimtes te creëren die inclusief en veilig zijn, terwijl we de moeilijkheden erkennen.

Wij geloven dat toestemming een mitswa is. We controleren elkaar om er zeker van te zijn dat we samen instemmen met alle aspecten van ons activisme. Als er schade is aangericht, nemen wij contact op met degenen die schade hebben geleden. We houden ons bezig met teshuvah, individueel en als gemeenschap.

Wij verbinden ons tot een diepgaande dialoog en geduld. Ook als het moeilijk is. We omarmen het idee dat we anders kunnen zijn, het oneens kunnen zijn en onvolmaakt kunnen zijn, ook al komen we samen in de strijd tegen discriminatie en onderdrukking.

We zijn bereid om te leren, te veranderen en in goed vertrouwen te communiceren.

Wij hebben grenzen. We weten dat inclusie grenzen vereist. Wij tolereren geen handelingen of uitspraken die anderen of onszelf ontmenselijken.

protest shabbat sjabbes oy vey dam amsterdam 2023